หลากหลายสาระของต้นตีนเป็ด

68

ยามเข้าสู่ฤดูหนาวในครั้งใดนั่นหมายถึงเวลาที่ต้นตีนเป็ดจะออกดอกผลิบานกันซักที


ด้วยกลิ่นอันมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวอันโดดเด่น ที่บางคนก็ชอบหรือบางคนก็ไม่ชอบ หรือแม้แต่แพ้อย่างแรง  แต่ทว่ามันกลับกลายเป็นอีกมนต์เสน่ห์หนึ่ง ที่ชวนให้คิดถึงในบรรยากาศหนาวๆแบบนี้ โดยความน่าสนใจของพรรณไม้ที่หลายคนเรียกกันติดปากว่าต้นตีนเป็ดนั้น ไม่ได้มีเพียงกลิ่นของดอกเท่านั้น แต่ต้นตีนเป็ดยังมีสรรพคุณทางยา และ ยังเป็นไม้มงคลอีกชนิดหนึ่งด้วยต้นตีนเป็ดมีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Alstonia scholaris และ ชื่อทางสากล Devil Tree ส่วนชื่อที่คนไทยเรียกนั้น ไม่ได้มีเพียงชื่อ ตีนเป็ดแต่เพียงอย่างเดียว ยังมีชื่อเรียกว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ ที่คนไทยนิยมเรียกอย่างเป็นทางการ

ซึ่งมีลักษณะเป็นไม้ยืนต้นสูง ถูกจัดอยู่ในวงศ์โมก มีขนาดลำต้นสูงประมาณ  30-40 เมตร ในขณะที่ใบของต้นตีนเป็ดเป็นประเภทเลี้ยงเดี่ยว ลักษณะเรียบมันลื่น เป็นวงรี  ลำต้นถูกห่อหุ้มด้วยเปลือกไม้หน้าแข็งเป็นเกล็ด และมีเนื้อไม้มีลักษณะขาวอมเหลืองออกผลเป็กฝัก ส่วนดอกนั้นจะออกมาในลักษณะช่อดอกสีขาวอมเหลือง ก้านดอกสีเขียวอ่อน แต่ถึงแม้ดอกที่ออกมาในลักษณะที่แลดูนุ่มนวล แต่กลิ่นของดอกในยามค่ำคืนนั้น ค่อนข้างแรงมาก หากคนที่เฉยๆกับกลิ่น หรือรู้สึกว่าหอมก็รอดไป แต่กับคนที่ไม่ชอบกลิ่นนี้นับว่าเป็นเรื่องที่ทรมาณมาก จนถึงขั้นมีอาการแพ้ได้ เนื่องจากมีกลิ่นแรงและขยายเป็นวงกว้าง ยิ่งถ้าเจอลมปะทะเข้าละก็กลิ่นจะฟุ้งกระจายไปทั่วทุกบริเวณ

ประโยชน์ และ สรรพคุณทางยา ของต้นตีนเป็ด

ถึงมีจะมีกลิ่นที่รุนแรง แต่ต้นตีนเป็ดเองก็มีสรพพคุณทางยาใช้รักษาในคุณประโยชน์เฉพาะตัวเหมือนกัน เช่น ใช้ ขับพยาธิ รักษามาลาเรีย รักษาอาการติดเชื้อทางลำไส้ แก้โรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง อีกทั้งยังใช้ลดน้ำตาลในเลือดได้อีกต่างหาก และใช้รักษาอาการอื่นๆอีกมากมาย

เนื้อไม้ของต้นตีนเป็ดนั้น ค่อนข้างแข็งแรงในระดับหนึ่ง จะสามารถนำไปทำข้าวของเครื่องใช้ หรือ เฟอร์นิเจอร์ในบางรายการได้ แต่ไม่สามารถนำมาใช้แทนในงานที่ควรจะต้องไม้เหนือหนา เช่นงานที่ใช้ในการก่อสร้างได้ เนื่องจากเนื้อไม้มีความหนาแน่นไม่เพียงพอนอกจากนี้ต้นตีนเป็ดยังถือเป็นไม้มงคลประเภทหนึ่งมีความเชื่อกันว่า ต้นตีนเป็ด นั้นเป็นต้นไม้เชิงสัญลักษณ์แห่งความน่าเกรงขาม เนื่องจากมีลักษณะกิ่งก้านสาขาที่เป็นพุ่มคล้ายกับฉัตร หรือ ฉัตรบรรณ ซึ่งเป็นเครื่องชั้นสูง จึงมีความเป็นสิริมงคล สร้างความรู้สึกเป็นเกียรติ และ น่าเคารพให้กับเจ้าของบ้าน ทั้งนี้ ต้นตีนเป็ดที่อย่างได้กล่าวไว้ในข้างต้นว่ามีอีกชื่อว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ โดยคำว่า“สัต” นั้นมีความหมายถึงสิ่งที่ดีงาม มีคุณธรรม เมื่อรวมกันระหว่างความน่าเกรงขาม และ ความดีงามแล้ว จึงเป็นที่น่าเคารพแก่ผู้คนที่เข้ามาเยือนดังนั้นมันจึงมักถูกนำมาปลูกไว้ตามจุดต่าง ที่ดำเนินงานโดยราชการ เช่นตามสถานที่ราชการหรือแม้แต่ตามรายทางและเกาะกลางถนนบางแห่ง